Kangoeroe project voor (hoog)begaafden

Wat is hoogbegaafdheid?

Hoogbegaafdheid is gedefinieerd als het hebben van hoge intellectuele capaciteiten (IQ > 130), creativiteit in het bedenken van oplossingen en doorzettingsvermogen om een taak te volbrengen. Ruim twee procent van de bevolking is hoogbegaafd. 

figuur 1: IQ curve (aangepast)

Hoogbegaafde kinderen zijn niet ‘gewoon slim’, maar ze denken op een wezenlijk andere manier (ook anders dan volwassenen) en zijn in hun mentale en sociale ontwikkeling verder dan hun leeftijdgenoten. Het is een misvatting te denken dat hoogbegaafde kinderen op school gemakkelijk meekomen en als vanzelfsprekend een succesvolle carrière tegemoet gaan. De werkelijkheid is helaas anders.

Door hun hoogbegaafdheid komen de kinderen soms buiten de groep te staan. Dat kan leiden tot gevoelens van eenzaamheid en een negatief zelfbeeld. Als hoogbegaafde kinderen niet worden uitgedaagd in het onderwijs is de kans groot dat ze gaan onderpresteren en zich gaan aanpassen aan het gemiddelde van de groep omdat ze dat als de norm zien en er bij willen horen.

Uit ervaring blijkt dat meer dan de helft van deze kinderen problemen krijgt op school. Stel je eens voor: je wordt vier jaar en je kunt al lezen. Je begint enthousiast op de basisschool en dan ontdek je dat de stof die jij al beheerst pas in het derde leerjaar wordt aangeboden aan je leeftijdgenootjes. Vervolgens ontwikkel jij je door, maar jaar in jaar uit zit je in een klas waarvan je de leerstof allang kent. Je vindt school saai en je verveelt je enorm. Als kinderen op school geen mogelijkheden krijgen om hun kennis en talent verder te ontwikkelen, kunnen zij zeer gedemotiveerd raken, onderpresteren en zich ongelukkig voelen.

Wat is het verschil tussen intelligent en (hoog)begaafd?

Intelligent:	Begaafd:
Kent antwoorden	Heeft altijd vragen
Houdt van woorden	Ongewoon en een complexe vocabulaire
Luistert met interesse	Laat sterke gevoelens en opinies zien
Begrijpt ideeën	Ontwikkelt ideeën
Is conformerend	Is eigengereid
Kopieert nauwkeurig	Creëert nieuwe ideeën
Houdt van school	Geniet van het leren

Het signaleren van (hoog)begaafdheid

Aandacht voor (hoog)begaafdheid begint met een goede wijze van signalering. Begaafde kinderen worden niet altijd herkend. Bij een oppervlakkige beoordeling wordt bijna de helft van de (hoog)begaafde kinderen onderschat. Daarbij is het van belang dat de (hoog)begaafde leerlingen in school niet bij toeval worden ontdekt, of in geval er zich problemen voordoen, maar dat de (potentiële) hoogbegaafde kinderen in een signaleringsstructuur automatisch in beeld komen. Kinderen die niet vroegtijdig worden gesignaleerd, lopen kans gedemotiveerd te raken, krijgen wellicht problemen met leerstrategieën, of lopen risico’s in de vorm van onderpresteren. Het door ons gebruikte protocol is een gestructureerd signalerings- en diagnoseprotocol voor groep 1 t/m 8.

Wat doen de scholen?

De meeste scholen en leerkrachten zien de problemen, maar het is niet eenvoudig om er op een passende manier mee om te gaan. Het reguliere basisonderwijs is vanzelfsprekend afgestemd op het gemiddelde kind. De onderwijsvernieuwingen “Adaptief onderwijs”, “Weer samen naar school” en “Passend onderwijs” zijn tot nu toe vooral gericht op leerlingen met leer- en gedragsproblemen die ontstaan omdat ze niet mee kunnen komen.

Voor kinderen aan het andere einde van het spectrum zijn bovenop het ‘plus’ aanbod voor de meerbegaafde kinderen geen extra mogelijkheden. Het aanbod voor de hoogbegaafde kinderen is dus onvoldoende. Vergelijk het met een raceauto die een gemiddelde snelheid mag halen van 80 km/u en met het plusaanbod tot 120 km/u komt. Wanneer mag je de rest van het vermogen gebruiken? Het blijft een raceauto.

De oplossing op onze school

Hoogbegaafde kinderen verdienen het om al hun capaciteiten en talenten verder te kunnen ontwikkelen.

In de klas staat de ontwikkeling van de individuele leerling centraal. Dit komt tot uitdrukking in het in eigen tempo doorwerken van de leerlijnen taal en rekenen/wiskunde en in het oneindig kunnen verbreden, verdiepen en verrijken van de leergebieden aardrijkskunde, geschiedenis, kennis der natuur enz.
Naast de cognitieve ontwikkeling is er aandacht voor kunst, cultuur, dans, drama, muziek en sport (waaronder ook denksporten). Bij filosofie staan de leerlingen stil bij gebeurtenissen en levensvragen, ze discussiëren en vormen zich een mening daarover. Daarnaast zijn er (in beperkte mate) vreemde talen te leren.

Omgaan met hoogbegaafdheid moet leiden tot inzicht in de eigen realiteit als hoogbegaafde en het vermogen om met mensen van allerlei andere niveaus te kunnen communiceren.
Met deze kinderen besteden we ook aandacht aan het Leren Leren, de leerlingen krijgen de instrumenten aangereikt om te kunnen leren: hoe leer je (werking van de hersens), samenvattingen maken, mindmapping, leren plannen, geheugentrainingtechnieken, leestechnieken, leerstijlen en leerstrategieën etc.

In de klas ,tijdens de vrije onderzoekstijd, kunnen de leerlingen toepassen wat ze o.a. met Leren Leren en informatica hebben geleerd, wordt de onderzoekende houding gestimuleerd, kunnen ze met Wereld Oriëntatie en Science eindeloos verbreden,
verrijken en verdiepen en wordt ook specifieke belangstelling voor kunst, literatuur, muziek, techniek e.d. gestimuleerd.

Kortom: Het belangrijkste doel is dat hoogbegaafde kinderen zich binnen een uitdagende leeromgeving in een eigen tempo en zonder belemmeringen kunnen ontwikkelen. Als een kind kan groeien in zijn kennis en kunde, groeit tegelijkertijd ook het welbevinden, zelfvertrouwen en is hij of zij gelukkig.

                                                                                                                                      …... met sprongen vooruit !